Umowa o pracę z członkiem zarządu. 9 pytań od czytelników

zarządzanie spółdzielnią socjalną

Jakiś czas temu otrzymałem kilka pytań dot. umowy z członkiem zarządu spółdzielni socjalnej. Postanowiłem zająć się tą kwestią w tym wpisie. Do dzieła.

#1 Jak prawidłowo podpisać taką umowę?

Sposób podpisana umowy z członkiem zarządu spółdzielni już kiedyś opisywałem.

Dla przypomnienia: w przypadku umowy z członkiem zarządu spółdzielnia jest reprezentowana przez radę nadzorczą, czyli umowa z członkiem zarządu powinna być poprzedzona uchwałą rady dot. głównych punktów umowy (czas trwania, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie, zakres obowiązków) i wyznaczeniem dwóch członków rady do podpisania tej umowy.

Sposób postępowania w przypadku braku rady nadzorczej przedstawia poniższa infografika.

Źródło: Spółdzielczość socjalna. Poradnik skrajnie praktyczny, Wydanie V, 2019 r.

#2 Co powinna zawierać uchwała walnego zgromadzenia i jak ją aneksować?

Uchwała walnego zgromadzenia powinna zawierać:

  • główne punktu umowy np. ¾ etatu, zakres obowiązków, czas trwania umowy, wynagrodzenie,
  • wyznaczenie dwóch reprezentantów walnego do podpisania umowy z członkiem zarządu.

Przykład takiej umowy znajdziesz w pakiecie „Prawo w spółdzielni socjalnej. Niezbędnik praktyka”.

Jeśli pojawi się potrzeba zmiany umowy, to należy ponownie zwołać walne zgromadzenie i zmienić treść głównych punktów umowy (a dokładniej zmienić treść upoważnienia reprezentantów tak, by pozwalało podpisać umowę zgodnie z nowymi wytycznymi). Zadaniem reprezentantów jest bowiem tylko złożenie podpisów, oni nie podejmują decyzji, więc ich działanie musi mieć umocowanie w uchwale walnego zgromadzenia.

Może być od tego wyjątek, gdy uchwała określa widełki np. zatrudnienie w wymiarze od ¾ etatu do pełnego etatu. W takiej sytuacji zmiana etatu z ¾ na 4/5 nie będzie wymagało kolejnej uchwały walnego zgromadzenia.

#3 Na jakich stanowiskach pracy można zatrudniać członków zarządu?

O tym pisałem tutaj.

#4 Na jaki okres powinien być zatrudniony członek zarządu?

Członkowie zarządu spółdzielni socjalnej mogą pracować zarówno na podstawie umowy na czas określony, jak i na czas nieokreślony. Najlepiej, by decyzja w tym zakresie odpowiadała długości trwania stosunku organizacyjnego, jaki łączy członka zarządu ze spółdzielnią. Oznacza to, że jeśli kadencja członka zarządu trwa 3 lata, to najlepiej, by również umowa była podpisana na ten okres. Jeśli zaś członek zarządu wybierany jest na czas nieokreślony, to również umowa powinna być zawarta na czas nieokreślony.

Warto też podkreślić, że w przypadku umowy o pracę zawartej w celu wykonywania pracy na okres kadencji, nie stosuje się ograniczeń dot. zawierania kolejnych umów o pracę z tym samym pracownikiem, czyli np. czwarta umowa na czas określony nie stanie się umową na czas nieokreślony (na podstawie art. 251 . § 4 kodeksu pracy nie stosuje się art. 251 . § 1. Okres zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony, a także łączny okres zatrudnienia na podstawie umów o pracę na czas określony zawieranych między tymi samymi stronami stosunku pracy, nie może przekraczać 33 miesięcy, a łączna liczba tych umów nie może przekraczać trzech).

Z drugiej strony może być też tak, że umowa o pracę zostaje zawarta na czas nieokreślony, a członek zarządu wybrany jest na kadencję. Rozwiązanie takiej umowy w przypadku np. odwołania członka zarządu będzie jednak wymagało dodatkowej czynności prawnej. Ta sprawa związana jest z kolejnym pytaniem.

#5 Czy odwołanie członka zarządu spółdzielni powoduje z automatu rozwiązanie umowy o pracę?

Wszystko zależy od rodzaju umowy o pracę:

  • w przypadku umowy o pracę zawartej na czas określony w celu wykonywania pracy przez okres kadencji, zakończenie kadencji w zarządzie powoduje wygaśnięcie umowy o pracę,
  • w przypadku umowy na czas nieokreślony, umowa o pracę po odwołaniu członka zarządu będzie trwała nadal (zgodnie z art. 52 § 2 prawa spółdzielczego: Odwołanie członka zarządu lub zawieszenie go w czynnościach nie narusza jego uprawnień wynikających ze stosunku pracy lub innego stosunku prawnego, którego przedmiotem jest świadczenie pracy).

W tym ostatnim przypadku, były członek zarządu może zostać przeniesiony na inne stanowisko pracy w spółdzielni, o ile oczywiście posiada wymagane na tym stanowisku kwalifikacje. Jeśli natomiast chcemy rozwiązać taką umowę o pracę, to podstawowe pytanie brzmi…

#6 Kto rozwiązuje umowę o pracę z byłym członkiem zarządu spółdzielni?

Odpowiadając najkrócej: zarząd.

Rada nadzorcza (walne zgromadzenie, gdy nie ma rady) w przypadku odwołania członka zarządu traci kompetencje do dokonywania czynności prawnej między spółdzielnią a tą osobą. Oznacza to, że nie może wypowiedzieć umowy o pracę takiej osobie. Obowiązują tym samym normalne zasady reprezentacji spółdzielni. Dlatego właśnie umowę wypowiada zarząd.

#7 Czy członek zarządu może pracować na podstawie spółdzielczej umowy o pracę?

Tak, rozwiązanie takie wprost przewiduje ustawa o spółdzielniach socjalnych (dla dociekliwych: art. 12 ust. 1b). Nie jest to jednak rozwiązanie zalecane.

Przede wszystkim spółdzielcza umowa o pracę cechuje się większą stabilnością zatrudnienia (jestem członkiem i jednocześnie pracownikiem spółdzielni). Ze swej natury powinna być ona zawierana na czas nieokreślony.

Co więcej, prawo spółdzielcze stanowi, że rozwiązanie tej umowy w trakcie trwania członkostwa jest niedopuszczalne i jednocześnie określa kilka wyjątków. Tym samym w przypadku odwołania członka zarządu, spółdzielcza umowa o pracę będzie trwała nadal i jednocześnie nie będzie podstaw, by ją wypowiedzieć (samo odwołanie z zarządu nie będzie wystarczającym powodem).

Najbardziej oczywistym rozwiązaniem będzie w tej sytuacji wypowiedzenie warunków pracy i płacy byłemu członkowi zarządu i jednocześnie zaproponowanie nowych warunków.

#8 Jak prawidłowo rozwiązać umowę o pracę z członkiem zarządu?

Jeśli chcemy rozwiązać umowę o pracę z członkiem zarządu bez odwoływania go z tej funkcji, to należy pamiętać o kilku uwarunkowaniach:

  • nie jest to zalecane, przede wszystkim dlatego że ustawa o spółdzielniach socjalnych po nowelizacji z 2018 r. przewiduje zatrudnienie członka zarządu na umowie o pracę lub spółdzielczej umowie o pracę,
  • jeśli byłaby to spółdzielcza umowa o pracę, to należy pamiętać o uwarunkowaniach dot. tej umowy (więcej o tym w tym wpisie),
  • będzie to wymagało uchwały rady nadzorczej, względnie w razie jej braku – walnego zgromadzenia (ze względu na wagę tej decyzji uważam, że powinno to być poprzedzone właśnie taką uchwałą, zwłaszcza, gdy np. reprezentanci walnego byli uprawnieni jedynie do podpisania umowy),
  • po podjęciu uchwały przez ww. organ reprezentanci składają wypowiedzenie członkowi zarządu, albo (zależnie od treści uchwały) następuje rozwiązanie tej umowy za porozumieniem stron (w przypadku spółdzielczej umowy o pracę musiałoby się to wiązać z jednoczesnym rozwiązaniem stosunku członkostwa), oczywiście spółdzielnia jest reprezentowana przez radę nadzorczą lub przedstawicieli walnego zgromadzenia.

#9 Jakie są skutki prawne związane z nieprawidłowym podpisaniem umowy o pracę ze strony spółdzielni (przez członków zarządu zamiast przez reprezentantów walnego) i ważność takiej umowy?

Umowa zawarta z członkiem zarządu z naruszeniem powyższych zasad (czyli np. podpisana przez prezesa zarządu) jest nieważna.

Należy jednak zauważyć, że kodeks pracy nie wymaga dla ważności umowy o pracę formy pisemnej. Do zawarcia umowy dochodzi wraz z uzgodnieniem przez strony istotnych elementów umowy i dopuszczenie pracownika do pracy. Zgodnie z Wyrokiem Sądu Najwyższego z 5 października 2016 r. (sygn. II PK 278/15): „Nieważna umowa o pracę zawarta z członkiem zarządu spółdzielni także może zostać uznana za skutecznie zawartą, jeżeli członek zarządu został dopuszczony do wykonywania umówionej pracy.”

To tyle pytań dot. umowy z członkiem zarządu w spółdzielni socjalnej. Jeśli coś byłoby niejasne, zachęcam do komentowania wpisu poniżej.

2 komentarze o “Umowa o pracę z członkiem zarządu. 9 pytań od czytelników

  1. Marcin mówi:

    Witam.
    Pisze Pan, że umowa z członkiem zarządu powinna być poprzedzona uchwałą dotyczącą głównych punktów umowy, czyli czas trwania, wymiar czasu pracy, wynagrodzenie i zakres obowiązków, a czy w tej uchwale powinno być też zapisane stanowisko pracy na jakim ma pracować członek zarządu (zwykły członek zarządu), czy zapis odnośnie stanowiska pracy umieścić jedynie w umowie, a w uchwale zawrzeć powyższe punkty?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      Myślę, że to stanowisko pracy też warto podać w uchwale.

      pozdrawiam,
      Waldek Żbik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *