5 pytań dot. zatrudniania członków zarządu w spółdzielni socjalnej

prawo w spółdzielni socjalnej

W ciągu ostatnich miesięcy otrzymałem kilka pytań od czytelników bloga dot. pracy i zatrudniania członków zarządu w spółdzielni socjalnej. Zatem dziś dowiesz się: Czy zarząd w spółdzielni socjalnej może pracować i zarabiać? Czy można zawrzeć kontrakt menedżerski z członkiem zarządu spółdzielni socjalnej? Jak podpisać umowę z członkiem zarządu spółdzielni socjalnej? Czy w przypadku zmiany warunków umowy, trzeba po raz kolejny zwoływać walne? Na jakim stanowisku można zatrudnić członka zarządu?

Czy zarząd w spółdzielni socjalnej może pracować i zarabiać?

Jak najbardziej, wręcz jest wskazane, by uregulować wzajemne prawa i obowiązki właśnie przez podpisanie umowy. Spółdzielnia socjalna to nie jest stowarzyszenie, w którym zarząd musi pełnić swoją funkcję społecznie.

Czy można zawrzeć kontrakt menedżerski z członkiem zarządu spółdzielni socjalnej?

Kontrakt menedżerski jest formą umowy zlecenia lub umowy o pracę (zależnie od szczegółowych zapisów jego postanowień). W związku z tym nie ma przeszkód, by zaangażować członków zarządu na tej podstawie (jak już pewnie pamiętasz: jeśli członek zarządu jest jednocześnie członkiem spółdzielni, to możliwość zaangażowania członków spółdzielni na podstawie umowy zlecenia powinna być przewidziana w statucie). Szczególnie ciekawe może być zatrudnienie członków zarządu na kontrakcie menedżerskim zbliżonym do umowy zlecenia, bo wówczas np. możemy wprowadzić nielimitowany czas pracy (brak roszczeń o nadgodziny).

Z drugiej strony można spotkać się z restrykcyjną interpretacją, zgodnie z którą z członkami zarządu w przypadku spółdzielni pracy (a więc również w przypadku spółdzielni socjalnej) można zawrzeć wyłącznie spółdzielczą umowę o pracę. Taki wniosek niektórzy wyciągają z art. 52 § 1 prawa spółdzielczego, który mówi: “Z członkami zarządu zatrudnianymi w spółdzielni rada spółdzielni nawiązuje stosunek pracy – w zależności od powierzonego stanowiska – na podstawie umowy o pracę albo powołania (art. 68 Kodeksu pracy). Nie dotyczy to spółdzielni pracy, w których zatrudnienie członków następuje bez względu na stanowisko na podstawie spółdzielczej umowy o pracę (..)”.

Pamiętam, że sam zastanawiałem się w Spółdzielni Socjalnej “Szansa i Wsparcie”  czy – jako prezes zarządu – mogę pracować na podstawie umowy zlecenia. Wówczas prawniczka zwróciła moją uwagę na fakt, że przepis powyższy mówi o zatrudnieniu członka zarządu, które w prawie pracy utożsamiane jest z umową o pracę lub właśnie spółdzielczą umową o pracę. Umowa zlecenia jest odrębnym trybem zaangażowania członka zarządu (na podstawie kodeksu cywilnego) i nie mieści się w pojęciu “zatrudnienie”. Dlatego przepis ten nie wyklucza zaangażowania członków zarządu na podstawie umowy zlecenia.

Warto zauważyć, że jeśli zdecydujemy się na zatrudnienie członków zarządu, to musi to być spółdzielcza umowa o pracę, więc członkowie zarządu muszą być jednocześnie członkami spółdzielni.*

*[Aktualizacja: 24.07.2019] W związku z nowelizacją ustawy o spółdzielniach socjalnych, która weszła w życie w 2018 r. odpowiedź na powyższe pytanie jest już nieaktualna. O tym, na jakiej podstawie zatrudniać członków zarządu po nowelizacji ustawy pisałem tutaj.

Jak podpisać umowę z członkiem zarządu spółdzielni socjalnej?

Kiedyś poruszałem już ten temat. Zwracałem wówczas uwagę, że umowy z członkiem zarządu nie mogą podpisać pozostali członkowie zarządu. Organem przeznaczonym do tego będzie rada nadzorcza. Jeśli jej nie powołano, to do podpisania umowy z członkiem zarządu niezbędna będzie uchwała walnego zgromadzenia o wyborze dwóch reprezentantów walnego do podpisania umowy z członkiem zarządu. Co ważne, tego rodzaju uchwała powinna zawierać główne punkty umowy (np. wynagrodzenie, wymiar czasu pracy, rodzaj umowy).

Czy w przypadku zmiany warunków umowy, trzeba zwoływać kolejne walne zgromadzenie?

To zależy. Musimy pamiętać, że reprezentanci walnego zgromadzenia nie wyrażają własnej woli, tylko działają w imieniu walnego zgromadzenia. Ich działanie musi być więc zgodne z uchwałą walnego. Jeśli uchwała mówiła o zatrudnieniu na ¾ etatu, a teraz chcemy zwiększyć etat do całego, to trzeba zwołać walne i zmienić treść tej uchwały.

Dlatego też najlepiej, by ta uchwała była możliwie elastyczna np. określenie etatu nie więcej jak 1, określenie wynagrodzenia – nie więcej jak 2 500 zł. Wówczas w tak określonych widełkach możemy się poruszać.

Z drugiej strony forma umowy powinna być określona sztywno (jest znaczna różnica między spółdzielczą umową o pracę, a umową zlecenia, więc jeśli członek zarządu ma przejść z umowy zlecenia na umowę o pracę zajdzie konieczność zwołania kolejnego walnego zgromadzenia i zmiana treści uchwały).

Na jakim stanowisku może być zatrudniony prezes zarządu?

W małych spółdzielniach prezes zarządu, oprócz rzeczy związanych z zarządzaniem wykonuje zwykle działania będące przedmiotem działalności danej spółdzielni (np. oprócz zadań związanych z prowadzeniem dokumentacji czy reprezentowaniem spółdzielni, jednocześnie w pewnym zakresie maluje, tynkuje czy pomaga kucharzowi). Warto więc zadbać (zwłaszcza po okresie rozruchu, gdy mamy już środki na wypłatę wynagrodzeń), by to wszystko znalazło się w zakresie obowiązków tej osoby, np. zatrudnienie na stanowisku pracownika budowlanego w wymiarze ¾ etatu i prezesa zarządu w wymiarze ¼ etatu.

Wymagana jest tutaj rozwaga i znalezienie złotego środka. Sytuacje skrajne (prezes, który zajmuje się zarządzaniem przez 8 godzin dziennie w małej spółdzielni lub prezes, który wykonuje tą funkcje de facto po godzinach, a w czasie pracy maluje, gotuje etc.) wcześniej czy później doprowadzą do problemów.

To tyle nt. zatrudniania członków zarządu w spółdzielni socjalnej. Zachęcam Cię do zostawienia w komentarzu informacji, jakie rozwiązania najlepiej sprawdzają się w Twojej spółdzielni.

P.S Jeśli uważasz, że ten wpis jest wartościowy, zachęcam Cię do podania go dalej przez swoje kanały społecznościowe. Dzięki temu więcej osób będzie mogło skorzystać z tej treści.

  1. evka mówi:

    Dzień dobry:)
    Co w takim razie Pan sądzi o przypadku, gdy walne zgromadzenie wybrało na prezesa osobę, nie będąca członkiem spółdzielni lecz stażystką z PUP? Nie chciała, by z tytułu sprawowania funkcji podpisać z nią umowę a staż kończy się w grudniu. Jaką w takim razie ponosi odpowiedzialność, bo to, że na walnym będzie miała tylko głos doradczy jest oczywiste?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      Sytuacja nie jest idealna, ale nie jest też fatalna 🙂 Po pierwsze odpowiedzialność i przynajmniej część obowiązków wynika z prawa spółdzielczego i innych ustaw. W takiej sytuacji dobrze byłoby mieć przynajmniej Regulamin zarządu, który precyzowałby podział obowiązków pomiędzy poszczególnych członków zarządu.

      Zwykle jest tak, że jak wszystko idzie dobrze, dogadujemy się, to nie ma większego problemu. Gorzej, jeśli przestajemy się dogadywać i pojawiają się wątpliwości. Stąd w umowie warto doprecyzować np. kwestie dni wolnych, kwestie związane z poufnością i zakazem konkurencji, jakie dokładnie zadania i w jakich terminach należy wykonywać (jeśli można to określić), kiedy strony mogą rozwiązać umowę (można wprowadzić np. okres wypowiedzenia).

      pozdrowienia,

  2. Nowicjuszka mówi:

    Wielkie dzieki za poruszenie tego tematu.

    • Waldemar Żbik mówi:

      Polecam się 🙂

      Zachęcam też do popularyzacji tej strony.

      pozdrowienia,

  3. evka mówi:

    Dziękuję, jednak dalej mam wątpliwości. Pani prezes nie chce żadnej umowy ze spółdzielnią bo się boi odpowiedzialności finansowej. Być może (bo wiadomo, pełnienie takiej funkcji nie jest łatwe) będzie chciała zrezygnować, o czym nieraz wspomina. Chyba, że przetrwa do końca stażu a potem zobaczymy…
    Ps. Na ostatnim walnym została podjęta uchwała o udzieleniu pani prezes (właśnie wybranej) pełnomocnictwa do podpisywania umów o pracę z członkami zarządu. Czy Pan uważa, je jest to niezgodne z prawem?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Witam ponownie,

      Generalnie odpowiedzialność wynika z ustaw (np. prawa spółdzielczego czy ustawy o rachunkowości). Umowa może to jeszcze nieco zaostrzyć wpisując np. kary umowne. Przyjmując, że treść umowy jest negocjowalna (tzn. prezes nie podpisze umowy, z którą się nie zgadza), nie rozumiem oporu przed umową, wręcz na miejscu prezesa zarządu dążyłbym do uregulowania wzajemnych praw i obowiązków i podziału zadań w zarządzie. Dla własnego bezpieczeństwa.

      Może to być zgodne z prawem, ale pod warunkiem, że:
      a) prezes nie występuje jako członek zarządu tylko jako członek spółdzielni,
      b) jest jednocześnie jedną z dwóch osób upoważnionych do reprezentowania walnego zgromadzenia przy podpisaniu takiej umowy,
      c) uchwała w tej sprawie zawiera główne punkty umowy.

      Z tego, co Pani pisała pani prezes nie jest członkiem spółdzielni, więc warunek 1 na pewno nie jest spełniony.

      pozdrowienia,

  4. arszi mówi:

    dzień dobry
    mam pytanie dotyczące zatrudnienia.
    Zarząd jest zatrudniony na umowę o pracę i wykonuje zadania związane z prowadzeniem spółdzielni- szukanie klientów, marketing, księgowość…- to mamy zapisane w umowach o pracę.
    Spółdzielnia prowadzi działalność projektową- budowlaną i projektowanie stron www, pozycjonowanie.
    Wszystkie te prace to sa tkz. dzieła.
    Moje pytanie. Czy spółdzielnia może zatrudnić co jakiś czas swojego członka będącego w zarządzie i zatrudnionego na kawałek etatu (obowiązki nie związane z dziełem) na umowę o dzieło w celu wykonania jakiegoś projektu. Projekty robi się długo- nie w cyklu miesięcznym, nie jesteśmy w stanie określić wypłaty miesięcznej najwygodniej jest nam opłacić za wykonane dzieło.
    Chyba jasno wytłumaczyłam o co mi chodzi 🙂
    pozdrawiam
    Barbara machnowska

  5. ecka24 mówi:

    Witam,

    Po przeczytaniu powyższych komentarzy zrodziła mi się pewna wątpliwość i chciałabym prosić Pana o jej wyjaśnienie. Czy dobrze rozumiem, że osoby będące w Zarządzie spółdzielni socjalnej wcale nie muszą być zatrudnione w jakiejkolwiek formie (spółdzielcza umowa o pracę, umowa o pracę, umowa cywilnoprawna) w tejże spółdzielni?

    Ecka24

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      Członek zarządu powinien być w niej zatrudniony (w jakiejkolwiek formie), choć w praktyce w spółdzielniach socjalnych zdarzają się okresy bez takiego zatrudnienia.

      pozdrawiam serdecznie,
      Waldek Żbik

      • ecka24 mówi:

        Bardzo dziękuję za odpowiedź.

        Pozdrawiam,
        Ecka24

  6. Dom na Zdrowiu mówi:

    Witam,
    czy restrykcyjna interpretacja, mówiąca że członek zarządu nie może być zatrudniony na podstawie “zwykłej” umowy o pracę jest na pewno właściwa? Zgadza się Pan, że członek zarządu koniecznie musi być zatrudniony na podstawie spółdzielczej umowy o pracę?

    Pozdrawiam
    Weronika Pliszka

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry Pani Weroniko,

      Z przytoczonego przepisu wynika, że w przypadku członków zarządu wchodzi w grę albo spółdzielcza umowa o pracę, albo umowy cywilno-prawne. Ciężko byłoby to interpretować inaczej i stwierdzić, że zwykła umowa o pracę również jest OK (jeśli spotkałaby się Pani z inną interpretacją, będę wdzięczny za informację).

      Przypominam, że komentowany przepis (art. 52 § 1 prawa spółdzielczego) dotyczy spółdzielni pracy, czyli w naszym kontekście:
      a) spółdzielni socjalnej założonej przez osoby fizyczne lub
      b) spółdzielni założonej przez osoby prawne, w której członkami są już osoby fizyczne.

      pozdrawiam serdecznie,
      Waldek Żbik

  7. eant mówi:

    Witam.
    Jestem zatrudniona na podstawie uchwały Walnego Zgromadzenia SS utworzonej przez osoby prawne na czas określony do 31.03.2016 na stanowisku Prezesa Zarządu. Na najbliższym Walnym(10.03.2016r) mam złożyć oświadczenie o rezygnacji z funkcji z dniem zakończenia zatrudnienia, tj.31.03.2016r. Czy Walne musi podjąć uchwałę o moim odwołaniu czy tylko oświadczenie zaprotokołować i ogłosić rekrutację, a na następnym Walnym zatrudnić nowego Prezesa?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      Wystarczy rezygnacja + zaprotokołowanie przyjęcia do wiadomości rezygnacji przez walne zgromadzenie.

      pozdrowienia,
      Waldek Żbik

  8. Samedi mówi:

    Witam.
    Mam do Pana pytanie, otóż jestem zatrudniony w spółdzielni socjalnej, założonej przez osoby prawne na stanowisku Prezesa Zarządu do 31.08.2016. Moja umowa ma zostać przedłużona na kolejny okres czasu, pytanie dotyczy tego czy muszę w tym celu zwołać walne zgromadzenie, czy nie jest to konieczne aby taka umowę przedłużyć?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      To zależy 🙂 Rozumiem, że kadencja zarządu jeszcze trwa i nie ma potrzeby dokonywania ponownego wyboru członków zarządu. Rozumiem też, że nie ma rady nadzorczej. W takiej sytuacji zależy co było napisane w poprzedniej uchwale walnego dot. wyboru osób uprawnionych do podpisania umowy z prezesem. Jeśli dotyczyła ona tylko poprzedniej umowy, to teraz należy podjąć kolejną uchwałę, czyli zwołać walne i przeprowadzić ponownie całą procedurę.

      pozdrowienia,
      Waldek Żbik

  9. Samedi mówi:

    Tak kadencja zarządu jeszcze trwa. Jest to zarząd jednoosobowy, nie ma rady nadzorczej gdyż spółdzielnia ma 6 pracowników. Do podpisania umowy z prezesem wybranych było dwóch uprawnionych przedstawicieli władz samorządowych. Uchwała dotyczyła poprzedniej umowy, która właśnie kończy się końcem miesiąca. Rozumiem więc ze aby zawrzeć nowa umowę musi być podjęta nowa uchwała walnego zgromadzenia? Dziękuję z góry za odpowiedź i pozdrawiam.

    • Waldemar Żbik mówi:

      Tak, w takiej sytuacji jeszcze raz musi być podjęta uchwała o wyborze dwóch reprezentantów walnego do podpisania umowy z członkiem zarządu.

      pozdrowienia,
      Waldek Żbik

  10. musake mówi:

    Witam. Czy zatem dobrze rozumiem, że w przypadku spółdzielni socjalnej osób prawnych prezesa zarządu, nie będącego członkiem spółdzielni można zatrudnić na podstawie umowy zlecenia lub odpowiednio kontraktu menadżerskiego?

    pozdrawiam
    ania

  11. evka mówi:

    Dzisiaj chciałabym zapytać Pana o sytuację odwrotną; jeśli spółdzielnia chce wypowiedzieć dwóm członkom zarządu umowę o pracę (jedna spółdzielcza, druga zwykła na czas nieokreślony) to jak to powinno wyglądać w praktyce? Czy wypowiedzenie podpisane tylko przez jednego członka zarżądu – drugiemu (zarząd trzyosobowy) będzie ważne?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      A ma się to wiązać z odwołaniem z członkostwa w zarządzie? Jeśli nie, to jest to czynność prawna między członkiem zarządu, a spółdzielnią, czyli spółdzielnia jest reprezentowana przez radę nadzorczą, ew. dwóch wcześniej wybranych pełnomocników walnego zgromadzenia.

      pozdrawiam,
      Waldek Żbik

      • evka mówi:

        Dziękuję; nie, walne zgromadzenie przyjęło rezygnację obu pań. Również pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *