Cztery fakty o spółdzielni socjalnej osób prawnych

co to jest spółdzielnia socjalna

Do tej pory koncentrowałem się głównie na spółdzielniach socjalnych zakładanych przez osoby fizyczne. Nadszedł czas by to zmienić 🙂 Jeśli prowadzisz organizację pozarządową lub jesteś pracownikiem gminy i zastanawiasz się nad założeniem spółdzielni socjalnej osób prawnych, w tym wpisie znajdziesz kilka przydatnych faktów dot. tej formy działalności. Czy rzeczywiście te spółdzielnie są budowlą bardziej stabilną?

Cel

Zaczniemy od celu. Spółdzielnia socjalna zakładana przez osoby prawne (czyli – najprościej rzecz ujmując – zakładana przez organizację, instytucję a nie przez Jana Kowalskiego czy Nowaka) ma podobny cel jak spółdzielnia osób fizycznych (czyli ta zakładana przez Kowalskich…) tj. stworzenie miejsca pracy dla osób, które wypadły z tynku pracy (np. osób bezrobotnych). Jednak w przypadku spółdzielni osób prawnych ciężar organizacji nowego podmiotu, poszukiwania klientów i zdobycia wystarczającej liczby zleceń, spoczywa na osobach prawnych.

Z tego punktu widzenia, moim zdaniem, taka spółdzielnia może być podmiotem bardziej stabilnym niż spółdzielnia zakładana przez osoby fizyczne. Bardzo często będzie po prostu miała mocniejszy fundament. Przykładowo członkowie organizacji pozarządowej już często przebrnęli przez procedurę rejestracji osoby prawnej lub mają doświadczenie w pozyskiwaniu środków czy prowadzeniu negocjacji. Część z tych umiejętności znajdzie zastosowanie również w spółdzielni socjalnej.

Z drugiej strony, jeśli spółdzielnia socjalna zakładana jest przez gminę, to bardzo często rozwiązuje konkretny problem lokalny (np. opieka nad dziećmi czy utrzymanie terenów zielonych w gminie). Dzięki temu gmina niejako zapewnia też zlecenia dla takiej spółdzielni (gmina dysponuje bowiem środkami na rozwiązanie tych problemów lokalnych; fakt, że zajmie się tym spółdzielnia socjalna zwiększa tylko wartość takiego rozwiązania o aspekt społeczny).

Założyciele

Kto dokładnie może założyć taką spółdzielnię? Ustawa wymienia tutaj trzy grupy osób prawnych – mogą to być:

  • organizacje pozarządowe (czyli np. stowarzyszenie czy fundacja)
  • kościelne osoby prawne (czyli np. parafia czy jednostki Caritasu)
  • gminne osoby prawne (czyli gmina, powiat, województwo).

Warto podkreślić, że spółdzielnia socjalna może być założona przez minimum dwie osoby prawne z powyższych kategorii, przy czym konfiguracje mogą być tutaj różne (np. stowarzyszenie + gmina, gmina + powiat, parafia + fundacja itd.).

Co jeszcze warto wiedzieć o tej formie działalności?

Obowiązki

Przede wszystkim ważne jest to, że taka spółdzielnia socjalna w ciągu 6 miesięcy od zarejestrowania w Krajowym Rejestrze Sądowym ma obowiązek zatrudnić co najmniej 5 osób defaworyzowanych na rynku pracy (np. bezrobotnych czy niepełnosprawnych).

Druga sprawa jest taka, że po 12 miesiącach nieprzerwanego zatrudnienia w spółdzielni osoby w niej zatrudnione (chodzi tutaj o osoby, o których mowa powyżej czyli np. niepełnosprawne czy te, które przed zatrudnieniem miały status osoby bezrobotnej) mają prawo uzyskania członkostwa w spółdzielni. Nie dzieje się to jednak z automatu. Zgodnie z prawem spółdzielczym osoby takie składają deklaracje członkowskie (czyli wyrażają wolę przystąpienia do spółdzielni), a właściwy organ spółdzielni podejmuje uchwałę o przyjęciu ich w poczet członków. Praktyka działania tych spółdzielni wskazuje jednak, że nie zawsze pracownicy spółdzielni będą zainteresowani członkostwem (może to wynikać np. z obowiązku zapłaty wpisowego, które w statucie zostało ustalone np. na 500 zł).

Możliwe wsparcie

Ciekawym rozwiązaniem jest fakt, że osoby prawne – założyciele spółdzielni socjalnej mają szczególne możliwości wspierania tego podmiotu. Przykładowo gmina może użyczyć spółdzielni samochód na potrzeby jej działalności gospodarczej lub oddelegować pracownika gminy do tego by pomagał prowadzić dokumentację spółdzielni.

Powyższe informacje to są podstawy. Na początek wystarczą. Na pewno jednak wrócę jeszcze do tematu spółdzielni osób prawnych. Tradycyjnie zachęcam do zadawania pytań czy proponowania tematów następnych wpisów.

Cztery fakty o spółdzielni socjalnej osób prawnych
Ocena: 5 (100%) Liczba głosów: 1

  1. Katarzyna mówi:

    Witam,
    mam pytanie odnośnie połączenia już istniejącej Spółdzielni Socjalnej (założonej przez osoby fizyczne) z organem samorządowym. Czy to możliwe i jak przebiega taki proces?
    Druga sprawa: czy jeżeli jakaś jednostka samorządowa jest założycielem spółdzielni osób prawnych może jednocześnie być członkiem innej spółdzielni socjalnej(sytuacja wspomniana w poprzedni zdaniu).
    Pozdrawiam

  2. Anna mówi:

    Czy spółdzielnia socjalna utworzona przez osoby prawne może sie ubiegać o zwrot składek za ubezpieczenie społeczne w Urzędzie Pracy? Jeżeli tak to czy na zasadach takich jak osoby fizyczne? Prosze podać przepis prawny. Dziękuję

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry Pani Anno,

      O refundacji składek ZUS pisałem tutaj: https://spoldzielniasocjalnawpraktyce.pl/jak-skorzystac-z-refundacji-zus-w-spoldzielni-socjalnej/ Znajdzie Pani tam również odpowiednią podstawę prawną.

      Jeśli chodzi o refundację składek ZUS w przypadku spółdzielni osób prawnych, w której osoby defaworyzowane nie są jeszcze członkami spółdzielni, to urzędy pracy prezentowały różne podejścia (niektóre urzędy dokonywały refundacji, a inne odmawiały). Z drugiej strony jest oficjalne stanowisko Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z tego roku, z którego wynika, że refundacja dot. sytuacji, w której osoby defaworyzowane są członkami spółdzielni. Nie sądzę więc, by w tej sytuacji urzędy pracy zajęły inne stanowisko.

      pozdrawiam,
      Waldek Żbik

      • Anna mówi:

        Dzień Dobry,
        Czy może Pan jeszcze podpowiedzieć gdzie znajdę to oficjalne stanowisko MRPiPS o którym Pan pisze?
        Pozdrawiam Anna

        • Waldemar Żbik mówi:

          Witam ponownie Pani Aniu,

          Stanowisko to chyba nie jest nigdzie opublikowane. Otrzymało je pisemnie Stowarzyszenie na Rzecz Spółdzielni Socjalnych z Poznania, a ja otrzymałem od nich. Wyślę je do Pani drogą mailową.

          pozdrawiam,
          Waldek Żbik

  3. Monika mówi:

    Dzień dobry Panie Waldemarze.
    Moje pytanie dotyczy kwestii poręczenia. Spółdzielnia osób prawnych może podpisać umowę na dotację. Zgodnie z wymogami konieczne jest podpisanie weksla in blanco oraz deklaracji wekslowej oraz poręczenie go przez członków spółdzielni. O ile członkowie zarządu mogą podpisać weksel w imieniu spółdzielni (o ile mogą zaciągać zobowiązania w odpowiedniej wysokości), to jeśli chodzi o poręczenie, to czy wystarczy jak jeden członek spółdzielni np. gmina udzieli poręczenia na wekslu, czy są jakieś obwarowania, że muszą to zrobić dwaj członkowie w sytuacji osób prawnych. Wg mnie może jeden członek poręczyć i wówczas on odpowiada, ale pytam się już na wszelki wypadek.
    Z góry bardzo dziękuję za odpowiedź.

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry Pani Moniko,

      Tak, dokładnie. Nie ma jakiś ogólnych wytycznych, który obowiązywałyby zawsze i w każdym przypadku. Za każdym razem sposób poręczenia negocjowany jest z grantodawcą, więc jeśli tylko OWES się na to zgodzi, nie ma żadnych przeszkód formalnych, by tylko jeden członek spółdzielni był poręczycielem.

      pozdrawiam serdecznie,
      Waldek Żbik

  4. Alicja mówi:

    Witam!
    Czy Spółka z o.o. może założyć spółdzielnie socjalną osób prawnych?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      Nie, według mojej wiedzy spółka z o.o., nawet non profit nie jest organizacją pozarządową (na pewno też nie jest kościelną osobą prawną czy jednostką samorządu terytorialnego), więc nie może być założycielem / członkiem spółdzielni socjalnej.

      pozdrawiam,
      Waldek Żbik

  5. Krzysztof mówi:

    Witam Panie Waldemarze,
    Chciałbym spytać, czy nowopowstała spółdzielnia socjalna osób prawnych (fundacja+stowarzyszenie) może przyjąć od razu na członka osobę fizyczną,
    którą zamierza zatrudnić. Chodzi o dofinansowanie z UP (PFRON) na wkład
    członkowski, tutaj wymagają aby stał się członkiem od razu. Rozumiem, że po 12 miesiącach zatrudnienia mają prawo starać się o członkowstwo ale jeśli Zarząd wyrazi chęć, to może od razu wyrazić zgodę na czlonkowstwo?
    pozdrawiam serdecznie
    Krzysztof Rogowski

  6. Paulina mówi:

    Witam. Jestem pracownikiem spółdzielni socjalnej osób prawnych od sierpnia 2017 roku. Spółdzielnie osób prawnych tworzy gmina fundacja i osoba kościelna. Sa trzy osoby prawne i 5 pracowników, na których były dotacje. Trzech pracowników złożyło wypowiedzenie o pracę. Co dalej ze spółdzielnia? Czy muszą za tych trzech pracowników znaleźć nam innych jeśli jeszcze nie minął rok od utworzenia?

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry,

      Tak, trwałość miejsc pracy musi być dotrzymana, więc muszą zatrudnić nowe osoby pod rygorem zwrotu środków.

      pozdrawiam,
      Waldek Żbik

  7. Jan mówi:

    Gmina +Stowarzyszenie tworzą spółdzielnię socjalną.Czy członkowie zarządu spółdzielni składają oświadczenia majątkowe w BIP gminy.

    • Waldemar Żbik mówi:

      Dzień dobry Panie Janie,

      Zgodnie z Art. 24h. ust. 1. ustawy o samorządzie gminnym: “Radny, wójt, zastępca wójta, sekretarz gminy, skarbnik gminy, kierownik jednostki organizacyjnej gminy, osoba zarządzająca i członek organu zarządzającego gminną osobą prawną oraz osoba wydająca decyzje administracyjne w imieniu wójta są obowiązani do złożenia oświadczenia o swoim stanie majątkowym, zwanego dalej „oświadczeniem majątkowym”.”.

      Z wyżej wskazanych grup członek zarządu spółdzielni socjalnej z udziałem JST może się wpisywać do kategorii “członek organu zarządzającego gminną osobą prawną”. Kluczowe pytanie brzmi więc, czy spółdzielnia socjalna jest gminną osobą prawną. I tu pojawia się problem, bo jest to pojęcie niezdefiniowane w przepisach prawa, dlatego niektórzy uznają że gminna osoba prawna będzie wtedy, gdy gmina jest jedynym wspólnikiem np. spółki, a inni twierdzą, że wystarczy, że gmina jest członkiem podmiotu, niezależnie od liczby udziałów. Polecam tekst odpowiedzi na interpelację: http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/InterpelacjaTresc.xsp?key=2078AD00

      Najistotniejsze jest zdanie końcowe: “Tym samym ocena każdej jednostkowej sytuacji w aspekcie kwalifikowania ustawowych zakazów oraz obowiązków obejmujących samorządowych funkcjonariuszy publicznych spoczywa wyłącznie na organach jednostki samorządu terytorialnego oraz organach nadzoru (podejmowane przez ww. organy, w ramach przyznanych im kompetencji, określone działania podlegają kontroli sądowej).”

      pozdrawiam serdecznie,
      Waldek Żbik

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *